Życzenia Świąteczne

Powiadom znajomego Mapa serwisu

Kaniwola

Kaniwola
Kaniwola, zwana też Kaniowolą lub Kaniawolą, nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od kani czarnej i rudej, które do dzisiaj można spotkać na tym terenie. Liczba mieszkańców to około 542 osoby. Jest to miejscowość znajdująca się we wschodniej części Gminy Ludwin wzdłuż drogi powiatowej nr 1625 L Komarówka – Nadrybie – Cyców oraz drogi gminnej Dratów – Uciekajka – Kaniwola, w odległości 1 km od popularnego miejsca wypoczynku jakim jest bez wątpienia jezioro Piaseczno. Wieś znajduje się w obrębie chronionego obszaru Poleskiego Parku Krajobrazowego. Kaniwola znajduje się na obszarze niezwykle cennym w kategoriach przyrodniczych i przez to posiada naturalne atuty do pełnienia funkcji turystycznych na terenie gminy.
Kaniwola związana była z kolonizacją małopolan i powstaniem dóbr ziemskich Łęczna. Początki te należy wiązać z majątkiem należącym do Klasztoru Benedyktynów z Sieciechowa w XIIw. a następnie do dobrze zorganizowanego latyfundium ziemskiego Tęczyńskich. Powstanie Kaniwoli – tzw. wsi zarobnej (pańszczyźnianej) wiąże się z początkiem istnienia Łęcznej (1467r.). Należała ona kolejno do wpływowych rodów magnackich: min. Tęczyńskich, Noskowskich, Firlejów, Rzewuskich, Branickich, Sapiehów. Najstarszy opis zespołu dworskiego i folwarku pochodzi z pocz. XIXw. Wówczas w skład zespołu wchodziły – oprócz drewnianego dworu takie budynki jak: lamus, spichlerze, obora, stajnia, stodoła. Ponadto we wsi funkcjonowała karczma i kuźnia. Drewniana zabudowa folwarczna spłonęła w 1863r. Usamodzielnienie folwarku w Kaniwoli nastąpiło po 1868r.; część przeszła we władanie chłopów zgodnie z ukazem carskim o uwłaszczeniu, zaś tereny samego dominium nabył Józef Szepański. Z pozostałych ziem należących do Kaniwoli utworzona została Kolonia Kaniwola. W latach 20-tych część ziem (gdzie stała karczma) zostaje zakupiona przez Zdzienieckich. Wzniesiona została wówczas willa- dwór o charakterze modernistycznym, którą otoczono ogrodem - parkiem, będącym przykładem założenia krajobrazowego.. Wyeksponowano w nim walory kolekcji drzew i przyrodnicze wartości otoczenia. Park związany systemem kanałów biegnących przez “Szerokie Bagno” łączył się z pobliskimi jeziorami Bikcze i Brzeziczno. Do ganku w elewacji frontowej prowadziła aleja wysadzana żywotnikami która kończyła się przed gazonem.
Obok dworu w 1924r. wystawiono budynki gospodarce; stajnię z oborą i spichlerz – murowane z cegły. Część gospodarczą wydzielono murowanym ogrodzeniem. W 1971r. dwór wraz z parkiem został sprzedany na ośrodek kolonijny. Obecnie stanowi własność prywatną.
A tak oto opisuję tę miejscowość w swym opracowaniu Mieczysław Kseniak – „Z dziejów miejscowości w gminie Ludwin Powiat Łęczyński-monografia krajoznawcza”
Kaniwola, zwana też Kaniowolą lub Kaniawolą, położona jest na północny-wschód od Łęcznej, na terenie Pojezierza Łęczyńsko - Włodawskiego w obrębie chronionego obszaru Poleskiego Parku Krajobrazowego. Niewielka ta wioska, zagubiona wśród lasów, bagien i jezior była od najdawniejszych czasów wsią pańszczyźnianą, należącą do wpływowych rodów magnackich Łęczyńskich, Firlejów, Noskowskich, Rzewuskich, Branickich, Sapiehów i innych, którzy swoją siedzibę i zarząd gospodarką folwarczna ulokowali na zamku w Łęcznej. Najstarszy ze znanych spisów folwarku w Kaniwoli pochodzi z „Dzieła zajęcia nieruchomości" wydanego w Lublinie w pocz. XIX wieku, kiedy to cały klucz łęczyński został wystawiony na, sprzedaż przez licytację, na skutek zadłużenia ówczesnych, właścicieli. Jak podaje dokument: „Folwark Kaniwola z wsią tegoż imienia za Dratowem dalej półtory mili prawie od Łęcznej oddalony. Ma w sobie zabudowania drewniane; dwór, prewet. folwark, lamus, lamusek, szpichlerz, szpichlerzyk, chlewik, oborę, stajnię, stodołę, studnie a to w dziedzińcu i gumnie połaczonem, których obszerność z miejscem przez zabudowania zajętem i sadzawkq malq wyniesie najmniej 5 morgów. Na wsi zaś: kuźnię,karczmę z browarem razem, słodownię, stodołę, szopę. Ogrodówdworskich na ziemi czarno popielatej żyznej do mórg 8/.../. Włościan ćwiertników 16, pófćwiertników l, zagrodników 8, chałupników 2. Ćwiertnicy robią pańszczyzny ciągłej 3 dni w tydzień, półćwiertnicy pól trzecia a zagrodnicy półtora od św. Marcina do św. Wojciecha... U włościan znajduje się wołów 42, krów 4, chałup 28, stodół 37, spichlerz l, obór 13, chlewów 15, sadów blisko pól morga, ogrodów przeszło 35 mórg /.../Folwark Kaniwolę podczas opisywania na sprzedaż teraz popieraną zadzierżawił wraz z jeziorem Piaseczno zwanem Teodor Czarnooki dziś atoli zostajew dzierżawne powyższego, Grzegorza Krzysztofowicza."
Bardziej szczegółowy opis folwarku w Kaniwoli pochodzi z 1826 roku kiedy sporządzony został inwentarz przy zakupie dóbr Łęczna przez Anielę z Łyszkiewiczów Popławską. Bardzo dokładnie wprowadza on nas w stan rzeczy i jest znakomitym obrazkiem etnograficznym wsi z górą ponad 160 lat temu: „We wsi tegoż imienia, w północnym jej końcu prosi drogi do Ludwina i Dratowa przychodzącej mieszczą się następujące zabudowania dworskie: Dwór w stronie wschodniej dziedzińca z drzewa sosnowego tartego w węgieł wybudowany tak prawie jak ludwiński duży, przodem stoi do zachodu, skąd w odległości trzech kroków sztachetami drewnianemi niskiemi zasłoniony, między któremi mostek z dylów. Drzwi do sieni proste na zawiasach żelaznych z klamką i ryglem. Po prawej stronie izba duża i alkierz, w których po kominku niskim szafiastym i piec wspólny ceglany. Ściany gliną dość grubo wytynkowane. Okien w pierwszej trzy w drugim dwa, wszystkie z dwóch drewnianych, każde z czterech taflowych szybach/.../ Za alkierzem w tyle sionka, z drzwiami na zawiasach na ogród gdzie ganek/.../ Stan domu lubo już nie nowego jeszcze dotąd niezły.Folwark na zachód dom przodem od południa z drzewa sosnowego w Regiel wybudowany, gliną oblepiony, stary może o jedną trzecia od dworu mniejszy. /.../ w piecu pali się z sieni a dymy schodzą się do jednego wielkiego wspólnego komina jednym bokiem na ścianie powyższych. izb stojącego... Lamusek na podwórzu na przeciw, kwadratnie w słupy postawiony, Lamus, studnia z żurawiem i krypką do pojenia, chlewiki, obora, spichlerzyk, spichlerz na środku gumna, stajnie, stodoła, kuźnia na końcu wsi pod karczma między podwórzem Wawrzyńca Tymoszczuka po prażcie] stronie drogi od dworu idqc przodem/.../ Karczma dalej ku Nadrybiu po lewej stronie drogi na samym końcu wsi z drzewa siekiera obrabianego w węgiel wystawiona stara/.../w karczmie mieszka Żyd Chaim Berkowicz arendarz, który za opisane zabudowania i ogród piąci dzierżawy na rok złotych polskich tysiąc..." Obszar gruntów użytkowych przez zmieniających się dzierżawców karczmy kaniwolskiej zwany był „Żydowszczyzna". Zgodnie z dokumentem, z 1819 roku mieszkańców wsi, poddani zamku łęczyńskiego byli zobowiązani do pewnych danin a mianowicie: „Po l korcu owsa, po l kapłonie, 10 sztuk jaj, 12 motków przędzy wykonanej z dworskiego włókna" a także „... w pieniądzach posiedzalnego l zł 12 groszy rocznie. Dodatkowo byli zobowiązani jako posłańcy z listami a także co rok po sześć fur żerdzi wywieść i wygon wygrodzić/.../ aby nie robione były dobytkiem szkody. Obowiązani jeszcze dworską kapustę sadzić, polewać, wycinać, szatkować, siekać i kioasić. Mieli jeszcze stroisz, mech i maty do czego się nie przyznają."
W treści tego dokumentu znajdujemy też nazwiska mieszkańców Kaniwoli: Wiśniewski, Bakun, Tymoszczuk, Maksymiuk, Kawalczuk, Ułan, Gurba, Majewski, Woźniak, Filipczuk, Dutko, Janiuk, Sak, Kuśmierz, Borys, Wołos i Misiaczek. Do czasów współczesnych z dawnej Kaniwoli i biedniackich chat krytych strzechą przetrwało niewiele, drewniane zabudowania folwarczne, ze starym dworem, spłonęły zapewne w końcu lipca 1863 roku, kiedy w Kaniwoli rozegrała się bitwa, z udziałem partii powstańczej Wierzbickiego.

Ważne miejsca:
Zespół dworsko- parkowy jest wpisany do rejestru zabytków nr A/987
Park, jako miejsce kolekcji dendrologicznej . Znalazły tu wyraz zainteresowania przyrodnicze ,charakterystyczne dla sztuki ogrodowej lat 20 i 30 –tych XXw. Ogród reprezentuje duże bogactwo gatunków ,szczególnie iglastych ,których najcenniejszym jest okaz metasekwoi chińskiej. Obszar graniczy strefą naturalnych bagien i torfowisk Poleskiego Parku Krajobrazowego.
• kolejni właściciele: - Jan Zdzienicki - do 1971 r.- Lubelskie Zakłady Graficzne - ośrodek kolonijny - Lubelsko - Chełmskie Gwarectwo Węglowe w Bogdance - J. Stachnik, przedsiębiorca z Łęcznej - przeprowadził remont kapitalny
Geoportal
Serwis turystyczny
Wirtualne powiaty

Copyright © 2017 Powiat Łęczyński
Portal współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu państwa w ramach wdrażania Programu Sąsiedztwa Polska - Białoruś - Ukraina INTERREG IIIA/Tacis CBC 2004 - 2006 na podstawie umowy ze Stowarzyszeniem Samorządów Euroregionu Bug.

tworzenie stron krakówtworzenie stron kraków